Ten artykuł przybliży Wam budowę i przeznaczenie różnych typów aerografów. Opiszemy w nim także różne rodzaje dodatków i dysz pozwalających osiągnąć ciekawe efekty.
Aerografy w swej konstrukcji są do siebie bardzo podobne, ponieważ zasada działania we wszystkich modelach jest ta sama. Powietrze wydostające się z dyszy zabiera ze sobą drobinki farby rozpylając je. Jednak zróżnicowanie w sposobie mieszania farby oraz jej podawania podzieliło sprzęt na kilka typów.
Dwie podstawowe grupy owego podziału to : aerografy jedno oraz dwuakcyjne (funkcyjne). Następną zasadniczą różnicą, jaką da się zauważyć jest miejsce mieszania się farby z powietrzem, czyli wenątrz ( internal mix) lub na zewnątrz korpusu ( external mix).
Tak więc możemy zaopatrzyć się w aerograf z dolnym, bocznym lub górnym zasilaniem, jedno- lub dwu funkcyjny, amatorski lub profesjonalny, wyposażony w zawory powietrzne, specjalistyczne koronki i wiele innych.
W poszczególnych zakładkach postaram się, w miarę obiektywnie, przybliżyć wam różnice w budowie oraz zastosowaniu różnych typów aerografów.
Schematyczna budowa aerografu dwufunkcyjnego
1 - Koronka, osłony igły, przy malowaniu detali najczęściej koronkę się zdejmuje, dzięki czemu uzyskujemy lepszy detal, oraz nie musimy martwić się o gromadzący się na koronce materiał, który może strzelić na naszą pracę. Możemy również zastosować specjalistyczne koronki o zmienionej konstrukcji niwelującej efekt gromadzenia się farby;
2 - Dysza aerografu trzyma końcówkę dyszy na jej miejscu, z dyszy wydostaje się strumień powietrza rozpylający farbę;
3 - Końcówka dyszy aerografu – wkręcana lub częściej wkładana w korpus i przykręcana dyszą. Delikatny i ważny element, nie należy pod żadnym pozorem czyścić go mechanicznie przetykając lub skrobiąc zaschniętą farbę. Przepłukując aerograf po użyciu zapobiegniesz zatkaniu końcówki dyszy, jeżeli jednak to nastąpi powinieneś element odmoczyć i przetkać przedmuchując i przepłukując. Dostępne są specjalne zestawy czyszczące umożliwiające dokładne mycie aerografu. Brak spasowania dyszy z igłą uniemożliwia pracę;
4 - Podstawa do której przykręcona jest głowica. Podstawa najczęściej jest na stałe przytwierdzona do aerografu i niejako tworzy część jego korpusu;
5 - Zestaw głowicy
6 - Uszczelka. W tanich aerografach uszczelki są zrobione z gumy, która sprawdza się przy farbach wodnych, lecz nie pozwala na użytkowanie farb rozpuszczalnikowych ani na mycie aerografu rozpuszczalnikami. W aerografach profesjonalnych są zastosowane uszczelki teflonowe odporne na substancje agresywne używane podczas tworzenia niektórymi mediami;
7 - Korpus aerografu, najczęściej wykonany z nierdzewnego metalu, rzadziej z plastiku (w konstrukcjach niskobudżetowych "made in china") - nie należy go rozkręcać zbyt często, jednak należy go czyścić po zakończeniu malowania. W modelu przedstawionym na rysunku jest aerograf ze stałym zbiornikiem górnym (model grawitacyjny). Czasem zbiornik jest wymienny, o różnych pojemnościach. Przy zasilaniu bocznym i dolnym, zbiorniczek jest podłączony przez rurkę do korpusu.
8 - Dekielek. Otworek w deklu pozwala doprowadzić powietrze do zbiorniczka, musi być zawsze drożny. Inaczej aerograf nie będzie podawał farby, ponieważ w zbiorniczku utworzy się podciśnienie;
9 - Spust, uruchamiający zawór doprowadzający powietrze do aerografu;
10 - Prowadnica igły. Ten element w aerografie jest elementem oddzielającym mechanizm spustowy od przestrzeni z farbą;
11 - Element "łączący" igłę ze spustem. Spust działa na blaszkę, którą zakończona jest rureczka trzymająca igłę. Odciągając spust do tyłu, wyciągamy igłę z końcówki dyszy;
12, 13, 14 - System pozwalający na regulację, jaki opór ma stawiać spust przy przesuwaniu go do tyłu. Wkręcając element 14, sprężyna 13 się skraca, przez co musimy pokonać większy jej opór podczas przesuwania elementu 11 trzymającego igłę;
15 - Igła. Bardzo delikatny element, należy ją wyciągać i wkładać ze szczególną ostrożnością, wkładając igłę należy wyregulować jej skręcenie w tylnej części oraz tak aby wchodziła do oporu w dyszę, (delikatnie „wkręcając” igłę w dyszę zakręcić element ustalający/zacisk igły);
16 - Element ustalający igłę;
17 - Osłona igły - nakładamy ją na samym końcu chroni części sprężynujące i trzymające
igłę, w osłonie często jest element regulujący wielkość plamki przez ograniczenie maksymalnego wychylenia igły;
18 - Zaworek regulacji ciśnienia powietrza. Dzięki niemu nie musimy ustalać ciśnienia na kompresorze, tylko bezpośrednio na aerografie;
19 - Zawór doprowadzający sprężone powietrze z kompresora;
20 - Filtr powietrza. Zapewnia czyste, nie skażone wodą, ani olejem powietrze.
AEROGRAFY JEDNOFUNKCYJNE
|
Aerografy jednofunkcyjne jako bezpośredni następcy pierwszych sprzętów sprzed około 100 lat są proste w budowie. W metalowym lub plastikowym korpusie umieszczona jest jedynie dysza, głowica, oraz system spustu doprowadzający powietrze. Prostota ich budowy daje niestety dosyć niewielką kontrolę nad plamką.
|
 |
Funkcją nazywamy tutaj włączenie spustem przepływu powietrza przez aerograf, drugą funkcją jest poruszanie igłą dawkującą ilość podawanego materiału (farby), ale to jest domeną aerografów dwu funkcyjnych.
Naciskając na spust uwalniamy przepływ powietrza, który zabiera ze sobą drobiny farby przechodząc przez głowicę. W aerografach jedno funkcyjnych nie ma igły, która zamykałaby dyszę. W konstrukcji jedno funkcyjnej dysza pozwala na stałe zdefiniowanie ilości potrzebnej farby.
Takie rozwiązanie narzuca użycie zasilania dolnego, które polega na podłączeniu pojemniczka (najczęściej szklanego) od spodu aerografu. Takie zasilanie jest również stosowane w aerografach dwu funkcyjnych, ponieważ dolny zbiornik nie zasłania malowanego detalu. Niestety takie zasilanie wymaga również zwiększenia ciśnienia powietrza co z drugiej strony jest problemem przy malowaniu naprawdę maleńkich detali. Wyjściem pośrednim jest zasilanie boczne, łączące możliwość zastosowania małego ciśnienia oraz odsłaniając miejsce malowania.
Wracając do wątku jedno funkcyjnych aerografów, to najczęściej są one stosowane w modelarstwie. Brak możliwości kontroli plamki nie wpływa na jakość pracy, ponieważ modele najczęściej maluje się przy użyciu szablonów lub z prostymi przejściami kolorów. Oczywiście bardziej dokładni i profesjonalni modelarze pracują przy użyciu aerografów dwu funkcyjnych. Wszystko to zależy od wymagań jakie stawia się sobie i narzędziom wykorzystywanym do pracy.
AEROGRAFY DWUFUNKCYJNE
(dual-action / dwu-akcyjne)
Kolejny typ to aerografy dwu funkcyjne. Ich konstrukcja pozwala za kontrolę ilości podawanego materiału w czasie rzeczywistym, czyli mówiąc inaczej pozwala kontrolować wielkość plamki, jaką zrobimy naszym sprzętem. Korzystając z aerografu profesjonalnego można uzyskać linię ok 0,7mm co pozwala moim zdaniem na całkowitą swobodę w użytkowaniu takiego aerografu. Spust inaczej niż w aerografie jedno funkcyjnym nie tylko daje się nacisnąć, lecz również odchyla się do tyłu dawkując farbę.
|
Aerografy dwufunkcyjne są bardziej skomplikowane, posiadają wymienną głowicę w zestawach z igłami, różnego rodzaju koronki, oraz inne przydatne dodatki. Korpus jest zazwyczaj metalowy, nierdzewny, przystosowany często do pracy z farbami rozpuszczalnikowymi.
|
|
Jeżeli zdecydujesz się na sprzęt profi to możesz liczyć na wysokiej jakości nierdzewne elementy zapewniające długie i przyjemne użytkowanie. Powinieneś również zwrócić uwagę na uszczelki, ponieważ nie każdy rodzaj uszczelek jest przystosowany do pracy z farbami rozpuszczalnikowymi.
Dysza w aerografie dwu funkcyjnym jest „zatkana” igłą, co pozwala na zastosowanie górnego zasilania, zwanego grawitacyjnym. Zbiorniczek jest umieszczony na górze lub z boku aerografu w przypadku zasilania grawitacyjnego .
Zbiorniki są mniejsze niż stosowane w dolnym zasilaniu, często jako element wymienny wkręcany w korpus aerografu (2ml – 15ml). Ponieważ aerograf nie musi „zasysać” farby, która sama spływa do dyszy, możliwe jest użycie mniejszego ciśnienia. Mniejsze ciśnienie jest równoznaczne z uzyskaniem cieńszej linii. Dwu funkcyjność jest wymagana przy malowaniu artystycznym. Kontrolowanie ilości podawanej farby wraz z utrzymywaniem odpowiedniej odległości od malowanego przedmiotu pozwala na ciągnięcie jak włos cieniutkiej linii oraz położenie cieni na hiperrealistycznym portrecie.
Grawitacyjne
W aerografach typu "gravity feed" zbiorniki na farbę mocowane na górze korpusu. Farba spływa do komory, w której miesza się z powietrzem pod wpływem własnego ciężaru stąd też nazwa: grawitacyjne.
W aerografach typu "bottom feed" zbiornik z farbą zamocowany jest od spodu korpusu. Farbę zasysa podciśnienie powietrza przelatujące przez korpus aerografu.
W przypadku tego typu rozwiązania zbiorniczek umiejscowiony jest z prawej lub lewej strony (często z możliwością wyboru), a farba jest zasysana ze zbiornika dzięki ciśnieniu pompowanego powietrza i rozwiązanie nietypowe:
Model "360" - "Universal"
Model 360 - "Universal" to dwuakcyjny aerograf typu internal mix. Przy czym jest jedynym na rynku narzędziem tego typu, zdolnym do pracy zarówno jako aerograf zasilany grawitacyjnie , jak i ciśnieniowo.
Nigdy wczesniej żaden aerograf nie zapewniał tak dużej wszechstronności, w istocie dając kupującemu wygodę posiadania dwóch aerografów w jednym. Walor wszechstronności uzupełnia też płynna regulacja położenia iglicy połączona z unikalną kostrukcją stożkowatej dyszy ( stosowane też w modelu 155 - "Anthem" ), które dają ogromne możliwości dopasowywania wielkości plamki do potrzeb użytkownika, przy stosowaniu tylko jednego zestawu dyszy i iglicy - odpada zatem problem rozbierania narzędzia i wymieniania części. Ponadto model 360 - "Universal" jest zdolny do skutecznego operowania w szerokim zakresie ciśnień - od bardzo wysokich, dających możliwość pracy z zaledwie kilkoma kroplami farby w pojemniku do niskich, gdy pojemnik jest wypełniony po brzegi. Wreszcie nadaje się do rozpylania praktycznie każdego rodzaju farb olejnych, akrylowych ( tak typowo modelarskich jak i innych ), lakierów, emalii, bejc, tuszów, gwaszów i innych.
np. modele firmy Badger:
Modele "250" i "250-4"
Modele serii 250 i 250-4 to jednoakcyjne pistolety natryskowe typu external mix. Oferują połączenie efektywności pracy z dużą prostotą obsługi, dlatego mogą być z powodzeniem używane zarówno przez dzieci ( zalecany minimalny wiek to 8 lat ), które dopiero zaczynają zbierać doświadczenia w dziedzinie modelarstwa, jak i przez dorosłych o sprecyzowanych wymaganiach. Pistolety te nadają się przede wszytskim do malowania większych powierzchni, choć regulowana dysza pozwala na ustalanie róznych wielkości plamki i radzą sobie najlepiej z farbami ( czy innymi płynami np tuszem ) o średniej bądź dużej lepkości i gęstości. Modelarstwo, malowanie z użyciem szablonów, szkolne projekty plastyczne - w tych dziedzinach z pewnością modele 250 i 250-4 okażą się dobrym wyborem. Oba pistolety mają niemal identyczną konstrukcję. Podstawową różnicę stanowi to, że dla modelu 250 przewidziany jest pojemnik na farbę o pojemności 22ml lub 60ml natomiast dla 250-4 wyłącznie jeden rozmiar - 120ml.
Model "250"  Model "250-4" 
Model "260" - "Abrasive"
Model 260 - "Abrasive" to jednoakcyjny pistolet natryskowy typu external mix o specjalistycznym przeznaczeniu. Został zaprojektowany specjalnie dla celów rytownictwa, grawerowania, tworzenia wytrawianych kompozycji i rysunków na metalu, szkle czy w drewnie. Moze być wszakże używany także na przykład do przygotowywania trudnodostepnych powierzchni do malowania retuszerskiego, a modelarze pracujący nad modelami platikowymi z kolei właśnie tym pistoletem natryskowym będą mogli uzyskac najlepsze efekty tzw. "weatheringu". Model 260 - "Abrasive" nadaje się do rozpylania grysików, pyłów kamiennych o granulacji 220 lub mniejszej.
Model "400"
Model 400 to pistolet natryskowy o wyjatkowej wydajności zbliżonej do tej oferowanej przez produkty o przeznaczeniu przemysłowym. Dlatego może być interesującą pozycją dla lakierników samochodowych, osób tworzących malowidła ścienne, graffiti, bądź malujących duże modele sterowanych radiowo samolotów albo łodzi. Wykonany jest z z najwyższą, nadzorowaną komputerowo precyzją z materiałów o doskonałej jakości - głównie formowanego pod wysokim ciśnieniem aluminium oraz cynku. Firma Badger zapewnia, że ostateczny montaż jest dokonywany ręcznie przez wykwalifikowanych techników, a każdy egzemplarz zanim ostatecznie opuści fabrykę przechodzi szereg testów potwierdzających niezrównane jakość i możliwości.
DODATKI
|
Aerografy często wyposażone są w dodatkowe regulacje ułatwiające pracę, m.in. Regulację maksymalnej i minimalnej wielkości podawanego materiału, regulację ciśnienia. Podstawowymi elementami wymiennymi są zestawy igła+dysza. Odpowiedni przekrój głowicy pozwala na dostosowanie się do stopnia detali w pracy aerografem. Im bardziej szczegółowa praca tym mniejsza powinna być średnica dyszy oraz mniejsze ciśnienie powietrza i mniejsza gęstość farby. Przekroje dyszy zawierają się w przedziale od 0,15mm do 0,4mm. Większe przekroje są raczej domeną mini pistoletów zaprawkowych, będących formą przejściową pomiędzy aerografem a pistoletem lakierniczym.
|
|
|
Regulacja minimalnej plamki polega na odpowiednim wysunięciu igły z głowicy i zablokowaniu jej w tej pozycji w mechanizmie spustu. Często w korpusie jest wycięcie umożliwiające regulację bez zdejmowana i tylnej części aerografu.
|
|
|
|
Regulacja maksymalnej plamki polega na ograniczeniu maksymalnego wysunięcia igły. W tylnej części aerografu jest śrubka, którą wkręcając lub ją wykręcając ograniczmy ruch igły.
|
|
Niektórzy producenci oferują również regulację ciśnienia powietrza przy aerografie. Jest to bardzo fajny gadżet, dzięki któremu nie musimy biegać do kompresora by ustawić odpowiednie ciśnienie. Taka wygoda wymaga niestety odrobiny doświadczenia, ponieważ ciśnienie ustawia się na oko lub na ucho.
|
|
|
|
Dostępne są również specjalne koronki, super dokładne, dystansowe, splatter'y. Na zwykłej koronce często gromadzi się farba, która niestety czasem potrafi zniszczyć wielogodzinną pracę. Istnieją koronki eliminujące to zjawisko przez odpowiednią perforację lub całkowitą zmianę konstrukcji.
|
|
Do dyspozycji są również nakładki dystansowe , które w połączeniu z dokładną regulacją wielkości plamki pozwalają na używanie aerografu niczym rapitografu, przy linijce.
|
|
 |
Splattery natomiast pozwalają na kropienie farbą, pomocne przy tworzeniu kosmicznych widoków, powierzchni granitu lub odpowiedniego wzoru skóry, która przecież nie składa się z jednego czy dwóch odcieni. |
Kopiowanie tylko za zgodą "Airbrush'lab"
Kopiowanie zdjęć tylko za zgodą "Iwata-Medea, Inc." , "Harder & Steenbeck GmbH & Co. KG" ,"Paasche Airbrush Company", "Airbrush'lab"
1 - Koronka, osłony igły, przy malowaniu detali najczęściej koronkę się zdejmuje, dzięki czemu uzyskujemy lepszy detal, oraz nie musimy martwić się o gromadzący się na koronce materiał, który może strzelić na naszą pracę;
2 - dysza aerografu trzyma końcówkę dyszy na jej miejscu, z dyszy wydostaje się strumień powietrza rozpylający farbę;
6 - końcówka dyszy aerografu – wkręcana lub częściej wkładana w korpus i przykręcana koronką. Delikatny i ważny element, nie należy pod żadnym pozorem czyścić go mechanicznie przetykając lub skrobiąc zaschniętą farbę. Brak spasowania dyszy z igłą uniemożliwia pracę.
8 - korpus aerografu - nie należy go rozkręcać zbyt często, jednak należy również go
czyścić, a także gdy ramie (spust) chodzi ciężko w dół należy odkręcić element 5
(zawór doprowadzający sprężone powietrze) i 1 kropelka naoliwić
22 - zawór doprowadzający sprężone powietrze z kompresora
14 , 31-34 - spust dwu funkcyjny (sposób działania góra dół - doprowadzenie ilości sprężonego
powietrza i, oraz tył przód im dalsze wychyleni od pozycji wyjściowej tym większa ilość podawanego materiału). Przy składaniu aerografu należy zwrócić uwagę by spust i blaszka spustowa były zamontowane w odpowiedni sposób.
36 - igła - bardzo delikatny element, należy ją wyciągać i wkładać ze szczególną
ostrożnością, wkładając igłę należy wyregulować jej skręcenie w tylnej części oraz tak
aby wchodziła do oporu w dyszę, (delikatnie „wkręcając” igłę w dyszę zakręcić element ustalający/zacisk igły).
39 - osłona igły - nakładamy ją na samym końcu chroni części sprężynujące i trzymające
igłę, w osłonie często jest element regulujący wielkość plamki przez ograniczenie maksymalnego wychylenia igły;
37 - zacisk igły - należy go nakręcać przed nałożeniem osłony (9) i nie skręcać zbyt mocno
by na igle nie było zbyt dużych oporów w czasie pracy
12 - zbiorniczek na farbę, w zależności od sposobu zasilania, przy grawitacyjnym zbiornik jest u góry, czasem wymienny o różnych pojemnościach. Przy zasilaniu bocznym i dolnym, zbiorniczek jest podłączony przez rurkę do aerografu.
|
